| Grein
í Morgunblaðinu 05/07/2004 eftir Bergþóru
Njálu Guðmundsdóttur,
"Ég
var einu sinni á gangi í Austurstræti og
var þar í roki eins og þar er oft. Þarna
gekk Kjalarnesstrengurinn inn úr Lækjargötunni
og þá upplifði ég skyndilega að
það væri svo sterkur strengur á milli
allra birtingarforma í list að það skipti
í raun og veru engu máli hvað maður væri
að gera, hvort maður skrifaði ljóð eða
sögur, málaði eða væri í tónlist
eða hvað sem er, þetta væri nákvæmlega
sami punkturinn í raun og veru."
Svona lýsir Bergur Thorberg því sem kalla
má upphafinu að því að hann fetaði
veg myndlistarinnar. Fram að því hafði
hann daðrað við ýmis önnur listform,
m.a. leikið með Leikfélagi Akureyrar, samið
ljóð og tónlist og lagt stund á leikhúsa-
og kvikmyndafræði. "Þannig að leiðin
að myndlistinni var svolítið kræklótt,"
segir Bergur sem óhætt er að segja að hafi
ekki bara farið ýmsa króka á leið
að listinni heldur í hæsta máta óhefðbundna.
"Ég fór aldrei í myndlistarskóla
en er búinn að eyða rosalegum tíma í
að stúdera þetta, skoðað listaverk
annarra, prófað mig áfram og hef komið
víða við," segir hann og útskýrir
að hann hafi verið meira og minna erlendis síðastliðin
18-19 ár. "Ég hef farið í langar
reisur sem hafa verið minn skóli, kannski tveggja
til allt að sex mánaða reisur þar sem ég
hef verið á ýmsum stöðum og málað.
Líkt og myndlistarmenntun Bergs er það efni
sem hann vinnur með óhefðbundið og kannski
svolítið alþýðlegt. "Ég
blanda saman kaffi og akrílmálningu og það
er út af línunni minni," segir hann og útskýrir
að efnið þurfi að renna vel því
hann láti það leka úr lausu lofti niður
á myndflötinn. Vissulega gæti hann notað
vatn í staðinn fyrir kaffið en fyrir um 14 árum
hafi hann uppgötvað frábæra eiginleika
þessa hversdagslega drykkjar fyrir slysni. "Ég
missti kaffibolla ofan á myndina sem ég var að
vinna með og kaffið virðist vera af skaplega ríkt
af pigmentum og litarefnum. En það er ekki hægt
að mála úr hvaða kaffi sem er," tekur
hann fram og það er auðheyrt að það
liggur heilmikil rannsóknarvinna á bak við
staðhæfingu hans. "Það er t.d. mjög
misjafnt eftir kaffinu hvort tónninn er gulur, brúnn
eða rauðbrúnur." Bergur lumar á fleiri
undarlegheitum þegar kemur að listsköpuninni.
"Ég er búinn að vinna meira og minna
á hvolfi í tíu ár," segir hann
og þegar ég hvái við útskýrir
hann að hann snúi blaðinu eða myndfletinum
alltaf öfugt við sjálfum sér þegar
hann er að vinna. "Þetta er ekki af því
að ég sé lesblindur eða neitt slíkt,"
heldur hann glottandi áfram. "Þetta er einfaldlega
önnur leið inn í myndlistina - annað sjónarhorn
sem einfaldar þetta allt fyrir mér, ég þarf
ekki að maka eins miklu efni á." Það
kemur líka í ljós að það
er Bergi mikils virði að "maka litlu" á
myndirnar sínar því að baki listsköpuninni
liggja heimspekilegar vangaveltur og vel útfærð
hugmynd. "Ég er mikið fyrir opið rými
og held mig við lágmarksbakgrunn eins og þú
sérð." Hann bendir á nokkrar myndir sínar.
"Þetta er kannski eins og svolítið ljóð
þar sem búið er að höggva allt í
burtu sem skiptir ekki máli. Það getur ýmislegt
gerst í rýminu umhverfis teikningarnar og það
er ekki mitt að ákveða hvað það
er." Bergur er nýkominn heim frá Kaupmannahöfn
þar sem hann hefur dvalið síðastliðna
fimm mánuði. Stærstum hluta tímans varði
hann á Strikinu þar sem hann málaði
og seldi myndir sínar um leið og hann spjallaði
við gesti og gangandi. "Strikið var engin tilviljun,"
segir hann. "Strik er það sama og lína
en ég hef fengið kannski mesta hrósið
fyrir línuna mína vegna þess að hún
þykir svolítið frjálsleg og fín
en samt túlka eitthvað . Ég undirbjó
þetta vandlega og valdi mér stað fyrir framan
Royal skind sem er pelsabúð við hliðina á
úrsmiðnum Gulagsen. Hann er með stóra
klukku fyrir utan hjá sér en ég vinn einmitt
með tímaelementið í myndum mínum
og er búinn að kafa svolítið í
Einstein og Nils Bohr í því sambandi."
Bergur þrífur blýant og krotar í
ákefð tvo hringi niður á blað til
að útskýra mál sitt. Áður
en ég fæ rönd við reist erum við komin
á bólakaf í afstæðiskenninguna
og aðra speki enn flóknari en um síðir
komumst við aftur að lífinu á Strikinu
í sumar. "Ég lagðist bara á hnén
á götuna eins og aðrir og lifði þarna
mýtuna um íslensku listamennina sem hafa legið
í rennisteininum í Kaupmannahöfn," segir
hann hlæjandi og vísar til höfuðskáldsins
Jónasar Hallgrímssonar. "Svo ræddi
ég heilmikið við fólk á meðan,
um listina, um verð á myndlist, um bara allt við
alla. Þá kom upp spurningin, hvenær er list
list? Sumir ganga nefnilega með þann misskilning í
hausnum að ef list er ódýr þá
sé það ekki list og bara ef hún kosti
mikið þá sé það list. Svo
má líka snúa því við,"
heldur hann áfram. "Það er einmitt það
sem ég er alltaf að gera: að snúa þessu
við." Bergur segist himinlifandi með þau
viðbrögð og þá athygli sem hann fékk
á Strikinu. "Sumir voru hrifnari en aðrir. Ég
er hins vegar örugglega búinn að selja myndir
til 80 eða 100 þjóðlanda en ég var
náttúrulega að selja þetta hræbilligt."
Bergur flissar með sjálfum sér þegar
hann heldur áfram: "Vinir mínir vitna í
Pablo [Picasso], sem fór í gegn um bleiku períóduna
og bláu períóduna, og kalla þetta
ódýru períódu Thorbergs. En hún
er semsagt liðin undir lok - að mestu að minnsta
kosti ." Hann segist líta svo á að á
Strikinu í sumar hafi hann sett upp eina lengstu sýningu
sem hann hafi tekið þátt í og í
ljós kemur að flestar sýningar hans hafa verið
erlendis. "Ég hef verið hálfpartinn neðanjarðar
á Íslandi og bara haldið sex, sjö sýningar
hér heima á kannski 20 árum." Bergur
hyggst þó gera bragarbót á þessu.
"Ég ætla að gera eins og poppararnir og
gera víðreist um landið," segir hann og
styrkir þar með þá tilfinningu að
hann sé einhvers konar trúbadúr myndlistarinnar.
Sýningarförina byrjaði hann í fæðingarbæ
sínum Skagaströnd um síðustu helgi og
heldur áfram þessa helgi í Vestmannaeyjum.
Næstu helgi setur Bergur upp sýningu á Ísafirði
og vonast til að komast einnig til Akureyrar með myndir
sínar. "Svo verð ég á fullu hér
í Reykjavík á virkum dögum að
mála." Undanfarin ár hefur Bergur verið
með vinnuaðstöðu í Portúgal en
í kjölfar ævintýrsins á Strikinu
verður nú breyting þar á. "Ég
er kominn
með samstarfssamning við gallerí í Kaupmannahöfn
og er að fara að vinna verk fyrir þá. Þeir
ætla að taka mig að sér í Danmörku
til að byrja með en þeir eru með einhverja
anga út í Evrópu líka." Það
er því að hefjast nýr kafli í
lífi hins kaffimálandi myndlistartrúbadúrs
Bergs Thorbergs sem hefur feykst víða með Kjalarnesstrengnum
sem blés úr Lækjargötunni forðum
daga. En hvað sem framtíðin ber í skauti
sér er viðbúið að hann skilji ekki
eftir sig beint strik heldur haldi sig við þá
frjálslegu línu sem hefur einkennt verk hans hingað
til. ;
Bergur
Thorberg sýndi í Slunkaríki
Bergur
Thorberg opnar sýningu á kaffimyndum í
Slunkaríki
|